کمیسیون بینالمللی الهیاتی واتیکان در روز ۲ سپتامبر(۱۱ شهریور)، سند جامع و جدیدی را منتشر کرد که در آن تخریب محیطزیست و بیتوجهی به طبیعت، رسماً تحت عنوان «گناه علیه خلقت و خالق» تعریف شده است. این سندِ راهبردی با تأیید پاپ لئوی چهاردهم منتشر شده و خواستار یک دگرگونی و تحول زیستمحیطی در سطح جهانی است.
این متنِ ۲۹ هزار کلمهای با عنوان «مراقبت از خانه مشترک ما: پاسخی مسئولانه و برادرانه به خدای تثلیث»، پس از تصویب اعضای کمیسیون و ارائه به پاپ لئوی چهاردهم، با مجوز کاردینال ویکتور مانوئل فرناندز، رئیس مجمع دکترین ایمان واتیکان به انتشار رسید. این سند با عبور از اصطلاح «گناه بوم¬شناختی» که بیش از یک دهه پیش در بخشنامه مشهور پاپ فرانسیس (لائوداتو سی) مطرح شده بود، اکنون ادبیات دقیقتری را وارد الهیات کاتولیک کرده است.
به گفته جناب پیرو کودا، دبیرکل این کمیسیون، این سند تأکید دارد که گناهِ زیستمحیطی باید همتراز با «گناهان اجتماعی» درک شود. واتیکان در این متن استدلال میکند که آسیب به محیطزیست، صرفاً تخریب فیزیکیِ طبیعت نیست؛ بلکه یک «گناه ساختاری» است که سه رابطه بنیادین انسان را مخدوش میسازد: رابطه با خدای خالق، رابطه با طبیعت، و رابطه با همسایگان (چرا که بیشترین آسیبِ بحرانهای اقلیمی متوجه فقیرترین جوامع و نسلهای آینده است).
این سند که در سه فصل تنظیم شده، در بخش نخستِ خود ضمن ارجاع به آرای معلمان بزرگ کلیسا همچون قدیس آگوستین و توماس آکوئیناس، تأکید میکند که کل خلقت مُهر و نشانی از خدای خالق را بر خود دارد. این بخش همچنین به گفتگو با علم مدرن پرداخته و سازگاری نظریاتی نظیر «مهبانگ» (بیگبنگ) و فیزیک کوانتوم را با ایمان کاتولیک تبیین میکند.
در فصل دوم، کمیسیون الهیاتی واتیکان با ورود به مباحث اقتصادِ سیاسی و بومشناسی، دو نگاه افراطی به طبیعت را صراحتاً مردود میداند: نخست رویکرد «انسانمحوری غارتگرانه» که با نگاهی سرمایهدارانه، طبیعت را صرفاً ابزاری برای استثمار و بهرهکشی میبیند، و دوم رویکرد «زیستمحوری افراطی» که جایگاه و ارزش ویژه انسان در خلقت را نفی میکند. در مقابل، این سند ایده «انسانمحوری موقعیتمند» را مطرح کرده و رسالت اصلی انسان را نه اربابِ طبیعت، بلکه «مباشر و خدمتگزارِ خلقت» میداند.
فصل پایانی این سند نیز دستورالعملهایی عملی برای تغییر سبک زندگی ارائه میدهد. واتیکان در این بخش خواستار مصرف آگاهانه، ایجاد تعادل میان کار و استراحت، تکریم حیات و همکاریِ گسترده بینادیانی برای حفظ زمین شده است.
