پال توئیچل، بنیانگذار فرقهٔ انحرافی اکنکار، در سال ۱۹۶۵ میلادی در شهر لاسوگاس آمریکا، این جریان را تأسیس کرد. او ادعایی اساسی دارد: «اکنکار راه و طریقهای است که تمام ادیان اصلی جهان از آن مشتق شدهاند.» (دفترچه معنوی، ص۲۴) بهعبارتدیگر، به باور او، ادیان تاریخی و شناختهشدهای همچون اسلام، یهودیت، هندوئیسم و دیگر آیینها، همگی شعبههایی از اکنکار محسوب میشوند.
جالب آنکه این ادعا تنها به خود توئیچل محدود نمیشود؛ حتی فرقههای منشعب از اکنکار نیز بر این باورند که سنت آنها کهنترین سنت جهان است. برای نمونه، کمال الماسی جاف، مؤسس فرقهٔ انحرافی «فرزندان» که چند سالی است از اکنکار جدا شده و معبدی مستقل تشکیل داده، در این باره میگوید: «اگر کسی بخواهد «اک» را از لحاظ تاریخی بشناسد ما همان آیین مغان پیش از ظهور زرتشت هستیم.»
اما واقعیت چیست؟
«ظاهراً این خلاف واقع است. زیرا توئیچل از اساتیدی مشخص و شناخته شده بهرهگرفته بود و بسیاری از تعالیم او قبلاً توسط دیگران گفته شده بود.
محققی دانشگاهی به نام دیوید لین، در کتابش تحت عنوان “برساختن یک جنبش معنوی: قصه گفته نشده پائول توئیچل و اکنکار” که در سال ۱۹۷۸ میلادی منتشر شد، مستند نشان داد که نه تنها آموزههای اصلی اکنکار اصلاً آموزههای جدیدی نیستند، بلکه حتی برخی کتابهای توئیچل نیز سرقت ادبی از دیگران خصوصاً از جولیان جانسون، از نویسندگان مشهور “سنت مت” بوده است.
بهعنوانمثال دیگر از وامگیری او، “ستسنگ” را در نظر بگیرید. این اصطلاح اکیستی، در واقع، از رادها سوآمی اقتباس شده است.
ستسنگ به معنای انجمن حقیقی در جریان “سنتمت” مفهومی محوری است.» (کتاب درسنامه نقد معنویتهای نوپدید. بهزاد حمیدیه)
بنابراین، آنچه توئیچل بهعنوان «کهنترین آیین جهان» معرفی کرده، در حقیقت ترکیبی از آموزههای دیگران است که با تغییر نام و رنگآمیزیِ مجدد، بهعنوان یک جریان مستقل و اصیل به خورد مخاطبان داده شده است.
سید علی طواف زاده پژوهشگر معنویتهای نوظهور
