در حالی که فیفا به صراحت هرگونه نمایش پرچمهای غیررسمی و نمادهای سیاسی از جمله پرچم شیر و خورشید را در ورزشگاههای جام جهانی ممنوع اعلام کرده است، «سالار غلامی»، بوکسور ایرانی-کانادایی و لیدر شناختهشده تجمعات سلطنتطلب در تورنتو، از یک برنامه گوشی هوشمند برای دور زدن این ممنوعیت رونمایی کرده است.
این برنامه که «ایرانسینک» (IranSync) نام دارد، با هدف تبدیل تلفنهای همراه به یک نمایش تصویری هماهنگ طراحی شده است. ایده اصلی بدین صورت است که هر فرد بخش کوچکی از یک تصویر واحد (مانند پرچم شیر و خورشید یا شعار «ایران آزاد») را روی صفحه گوشی خود نشان میدهد و در کنار هم، از فاصله دور، یک تصویر بزرگ و یکپارچه قابل مشاهده برای دوربینها شکل میگیرد.
به ادعای طراحان، فرآیند راهاندازی این «نمایش همبستگی» بدون نیاز به جابهجایی دستگاهها و صرفاً با اسکن زنجیرهای کیوآر کدها انجام میشود. برگزارکننده ابتدا در سایت iransync.com پیام یا نماد مورد نظر را انتخاب کرده و کیوآر کد تولید میکند. نفر اول آن را اسکن کرده و سپس گوشی او کیوآر جدیدی برای نفر بعدی نمایش میدهد؛ این روند تا تکمیل تصویر در میان جمعیت ادامه مییابد.
نقد و بررسی: برگزاری توسط چهرهای جنجالی با سابقه اتهامزنی علیه ایران
جدای از خود برنامه، نکته قابل توجه، شخص برگزارکننده آن است. رسانههای کانادایی بارها سالار غلامی را به عنوان یکی از برگزارکنندگان اصلی تجمعات ضدایرانی در این کشور معرفی کردهاند. اخیراً نیز باشگاه بوکس او در تورنتو هدف تیراندازی قرار گرفته و او بلافاصله بدون ارائه مدرک، این اقدام را به جمهوری اسلامی ایران نسبت داده است. این الگوی اتهامزنی، ابهامات زیادی را در مورد انگیزههای واقعی او برای طراحی چنین اپلیکیشنی در آستانه جام جهانی ایجاد کرده است.
این حرکت اگرچه از منظر فنی خلاقانه به نظر میرسد، اما از چند جهت دیگر نیز قابل نقد جدی است:
- نقض عمدی مقررات فیفا: بر اساس قوانین روشن فیفا، هرگونه نماد سیاسی، مذهبی یا تبلیغاتی غیرمجاز ممنوع است. تلاش برای به کارگیری تلفنهای همراه به عنوان «پرچمهای دیجیتال»، نه تنها اقدامی غیرحرفهای و خلاف روح ورزش است، بلکه میتواند منجر به محرومیت هواداران یا حتی جریمههای سنگین برای تیم ملی ایران شود. هوادارانی که به جای تشویق تیم، درگیر اجرای یک سناریوی از پیش طراحیشده برای دور زدن قانون هستند، تصویر نامناسبی از ایرانیان در ذهن جهانیان ایجاد میکنند.
- اولویتبندی نادرست مطالبات: جامعه ایران امروز با چالشهای مبرم اقتصادی، معیشتی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکند. اصرار برخی گروهها بر نمایش نمادهای مربوط به یک دوره تاریخی پایانیافته (دودمان پهلوی) در یک رویداد ورزشی، پرسشبرانگیز است. آیا واقعاً مهمترین دغدغه ایرانیان در آستانه جام جهانی، «قاچاق» یک پرچم به ورزشگاه است یا مشکلات واقعی زندگی روزمره؟
- دوقطبیسازی هویتی: پرچم شیر و خورشید برای بسیاری از ایرانیان (به ویژه نسلهای پس از انقلاب) فاقد مشروعیت تاریخی یا نمادین است و یادآور شکافها و تبعیضهای دوران پیشین محسوب میشود. اصرار بر نمایش این نماد در فضای ورزشگاهها، به جای همبستگی ملی، شکاف هویتی میان ایرانیان را عمیقتر میکند و ورزش را به عرصهای برای تقابلهای سیاسی بدل میسازد.
- آسیبپذیری فنی و امنیتی: کارشناسان امنیت سایبری هشدار دادهاند که راهاندازی زنجیرهای اتصال گوشیها (که هر دستگاه نقش فعالکننده دستگاه بعدی را دارد) میتواند هدف نفوذ هکرها یا اختلالهای گسترده قرار گیرد. همچنین تجمع افراد برای اسکن متوالی کیوآر کد در فضای شلوغ ورزشگاه، ریسک سرقت یا گم شدن گوشیها را افزایش میدهد.
بنابراین:
به نظر میرسد طراحی «ایرانسینک» توسط چهرهای مانند سالار غلامی که سابقه اتهامزنیهای بیاساس علیه ایران را دارد، بیش از آنکه یک راهکار هوشمندانه برای ابراز نظر باشد، یک اقدام نمایشی و خطرناک است که میتواند هزینه سنگینی برای منافع ملی ایران در عرصه بینالمللی و ورزشی به همراه داشته باشد. فیفا بارها اعلام کرده که با هرگونه رفتار خلاف مقررات برخورد قاطع خواهد کرد و این بار نیز دوربینهای مستقر در ورزشگاهها، هر نمایش هماهنگی را به راحتی تشخیص خواهند داد.
در نهایت، این پرسش مطرح است: آیا ارزش دارد به خاطر یک حرکت تبلیغاتی زودگذر از سوی یک فعال سیاسی خارجنشین، هواداران ایرانی با محرومیت از حضور در مسابقات یا تیم ملی با جریمههای سنگین مواجه شوند؟ آنچه مسلم است، ورزش جای سیاست نیست و تلاش برای نقض قوانین بینالمللی، کمکی به حل مشکلات واقعی ایران نمیکند.
