مرکز عملیاتی فام (فرق، ادیان، مذاهب و معنویت‌های نوظهور) حوزه علمیه قم برگزار می‌کند:
دوره مقدماتی نقد انجمن حجتیه
شروع دوره: ابتدای آذرماه ۱۴۰۵
مدت دوره: یک ماه
زمان برگزاری: هر روز به‌جز روزهای آخر هفته
مکان: دارالشفا؛ مرکز عملیاتی فام، حوزه علمیه قم
مخاطب: فقط طلاب برادر
نحوه برگزاری: حضوری در شهر مقدس قم
مزایای دوره:
صدور گواهی پایان دوره
عضویت در گروه تبلیغ تخصصی
فعالیت در فضای مجازی
اولویت برای شرکت در دوره تربیت مربی نقد انجمن حجتیه
دعوت از فعالان دوره برای فعالیت‌های تبلیغی و پژوهشی
اساتید دوره:
▪️ دکتر حیدری چراتی
▪️ حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا روزبهانی
▪️ دکتر علی خلجی
لینک ثبت‌نام: https://varesan.net/form-builder/form.php?slug=anjoman
سرفصل پیشنهادی دوره نقد انجمن حجتیه
بخش اول: درآمد روش‌شناختی و مفهومی
- درآمدی بر جریان‌شناسی فکری ـ سیاسی انجمن حجتیه
- مفهوم «جریان فکری» و «جریان اجتماعی ـ سیاسی»
- ضرورت مطالعه انجمن حجتیه در تاریخ معاصر ایران
- تمایز میان نقد علمی، نقد تاریخی، نقد سیاسی و نقد ژورنالیستی
- مسئله منابع و دشواری‌های مطالعه انجمن
- تفکیک «انجمن تاریخی» از «گفتمان انجمنی»
بخش دوم: تاریخ و تحولات انجمن حجتیه
- زندگی، اندیشه و زمینه‌های شکل‌گیری شخصیت شیخ محمود حلبی
- زندگی و تحصیلات
- فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی پیش از انجمن
- زمینه‌های تاریخی و مذهبی دهه‌های ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰
- مسئله بهاییت و تأثیر آن بر شکل‌گیری دغدغه‌های حلبی
- از سال ۱۳۳۰ تا تاسیس رسمی انجمن حجتیه
- تحول و دوره های مختلف فکری حلبی
- تأسیس انجمن حجتیه و تحول تاریخی آن
- زمینه تأسیس
- اهداف اعلام‌شده
- تحولات انجمن در دوره‌های مختلف
- گسترش سازمانی و جغرافیایی
- تحولات رهبری و مدیریتی
- تمایز میان دوره‌های مختلف فعالیت انجمن
- سازمان و شبکه تشکیلاتی انجمن
- اساسنامه و مرامنامه
- ساختار مدیریتی
- عضویت و گزینش
- آموزش نیروها
- شبکه‌های تبلیغی
- منابع مالی
- سازمان‌دهی جلسات
- رابطه مرکز و شعب
- انجمن حجتیه و مراجع تقلید
- رابطه انجمن با مراجع
- حمایت‌ها، همکاری‌ها و فاصله‌گذاری‌ها
- دیدگاه مراجع مختلف نسبت به انجمن
- تمایز میان حمایت از برخی فعالیت‌های انجمن و تأیید تمام مبانی آن
- انجمن حجتیه در دوره پهلوی و نسبت آن با حکومت
- فعالیت انجمن در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰
- نسبت انجمن با حکومت پهلوی
- مسئله ساواک
- گزارش‌های امنیتی و اسناد موجود
- ارزیابی تاریخی ادعاهای مربوط به رابطه انجمن و حکومت
بخش سوم: مبانی فکری و معرفتی انجمن
- معرفت‌شناسی و منابع معرفت در انجمن حجتیه
- جایگاه قرآن در تفکر انجمن حجتیه
- جایگاه حدیث و روایت
- جایگاه عقل
- نسبت عقل نقلی و عقل فلسفی
- جایگاه اجتهاد
- نسبت نقل و تحلیل تاریخی
- روش فهم متون دینی
- پیامدهای معرفت‌شناختی این رویکرد
- روش‌شناسی فهم دین در انجمن حجتیه
- رویکرد انجمن به قرآن
- رویکرد به حدیث
- اعتبارسنجی و کاربرد روایات
- جایگاه روایات مهدویت
- نسبت روایت با تحلیل اجتماعی و سیاسی
- بررسی انتقادی روش استدلال انجمنی
- مهدویت، امامت و مفهوم انتظار در اندیشه انجمن
- مفهوم امام غائب
- وظایف منتظران
- فلسفه غیبت
- انتظار
- ظهور
- علائم ظهور
- نسبت انتظار با مسئولیت اجتماعی
- بررسی مفهوم «انتظار» در انجمن و مقایسه آن با قرائت‌های رقیب
- مسئله قیام پیش از ظهور و نسبت دین و سیاست
- ادله مورد استفاده انجمن عدم قیام پیش از ظهور
- تحلیل روایات مرتبط مساله قیام پیش از ظهور
- مفهوم حکومت در عصر غیبت
- مسئله تشکیل حکومت دینی
- نسبت انتظار و کنش سیاسی
- نقد استدلال «عدم جواز قیام»
- نگرش انجمن به ولایت فقیه و حکومت اسلامی
- تلقی انجمن از ولایت فقیه
- نسبت انجمن با نظریه حکومت اسلامی
- تمایز میان ولایت فقیه و حکومت در عصر غیبت
- نسبت دیدگاه انجمن با نظریه امام خمینی
- تحول مواضع در آستانه انقلاب و پس از آن
بخش چهارم: انجمن و انقلاب اسلامی
- انجمن حجتیه و نهضت امام خمینی
- موضع انجمن نسبت به مبارزات امام
- تفاوت راهبرد انجمن با جریان نهضت
- مسئله مبارزه با شاه
- نسبت مبارزه با بهاییت و مبارزه با رژیم
- تحلیل مواضع رهبران انجمن در مقطع انقلاب
- انجمن حجتیه در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی
- مواضع انجمن در سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷
- واکنش به تحولات انقلابی
- حضور یا عدم حضور اعضا در نهضت
- تغییر شرایط سیاسی و تأثیر آن بر انجمن
بخش پنجم: انجمن در جمهوری اسلامی
- انجمن حجتیه در سال‌های آغازین جمهوری اسلامی
- شرایط جدید سیاسی
- مسئله پذیرش جمهوری اسلامی
- حضور اعضا در ساختارهای جدید
- اختلافات درونی
- تغییر راهبرد انجمن
- مواجهه با گفتمان انقلاب اسلامی
- امام خمینی و انجمن حجتیه
- مواضع امام درباره انجمن
- تحلیل تاریخی سخنان امام
- زمینه صدور هشدارها
- مسئله «اسلام آمریکایی»
- نسبت انجمن با مفهوم مبارزه
- بررسی دقیق نامه‌ها، سخنرانی‌ها و مواضع مرتبط
- تعطیلی انجمن: واقعیت تاریخی و مسئله تداوم
- تعطیلی انجمن حجتیه و مسئله تداوم گفتمان انجمنی
- اعلام تعطیلی
- زمینه‌های تعطیلی
- وضعیت تشکیلات پس از تعطیلی
- اعضای سابق
- شبکه‌های غیررسمی
- تداوم یا عدم تداوم گفتمان انجمنی
- تمایز میان «انجمن به‌عنوان سازمان» و «انجمنی‌گری به‌عنوان گفتمان»
بخش ششم: تحلیل انتقادی اندیشه و عملکرد
- نقد اندیشه انجمن در حوزه مهدویت و انتظار
- نقد مفهوم انتظار
- نقد نسبت انتظار و کنش اجتماعی
- نقد قرائت سلبی از سیاست
- پیامدهای اجتماعی این تلقی
- نقد انجمن در حوزه سیاست و حکومت
- سیاست‌گریزی یا سیاست‌زدایی
- نسبت دین و قدرت
- مسئله مسئولیت اجتماعی مؤمن
- حکومت اسلامی
- مشارکت سیاسی
- پیامدهای نظری دیدگاه انجمن
- انجمن و مسئله دشمن‌شناسی
- اولویت مبارزه با بهاییت
- تعریف دشمن
- دشمن نزدیک و دشمن راهبردی
- نسبت بهاییت، استعمار و استکبار
- مسئله غفلت از ساختار قدرت
- تحلیل انتقادی اولویت‌های دشمن‌شناختی انجمن
- پیامدهای اجتماعی و سیاسی گفتمان انجمنی
- فردگرایی دینی
- کاهش کنش سیاسی
- نوع مواجهه با مسائل اجتماعی
- تأثیر بر فرهنگ انتظار
- پیامدهای تربیتی
- پیامدهای فرهنگی
- پیامدهای سیاسی
بخش هفتم: جریان‌های همسو و شبه‌انجمنی
- جریان‌های شبه‌انجمنی و بازتولید گفتمان انجمنی
- نوع تلقی از ظهور
- نسبت انتظار و مسئولیت اجتماعی
- نگاه به حکومت دینی
- نگاه به ولایت فقیه
- روش استفاده از روایات
- نوع دشمن‌شناسی
- نسبت با سیاست
- ساختار سازمانی
- انجمنی‌گری معاصر؛ بازتولید، تحول و تغییر صورت
- آیا انجمن حجتیه یک پدیده تاریخی است یا یک گفتمان؟
- چه مؤلفه‌هایی از آن ممکن است در جریان‌های جدید بازتولید شود؟
- تفاوت انجمن تاریخی با «تفکر انجمنی»
- اشکال جدید انجمنی‌گری
- معیارهای تشخیص علمی به جای برچسب‌زنی
بخش هشتم: امام خامنه‌ای و جمع‌بندی گفتمانی
- دیدگاه امام خمینی و رهبر انقلاب درباره انجمن و گفتمان انجمنی
- نقد انتظار منفعل
- نسبت اسلام ناب و اسلام غیرسیاسی
- مسئولیت اجتماعی مؤمن
- حکومت اسلامی
- دشمن‌شناسی
- مسئله تحجر
- نسبت مهدویت و انقلاب اسلامی
بخش نهم: تربیت مربی و مهارت‌های آموزشی
- روش‌شناسی نقد علمی انجمن حجتیه
- چگونه یک ادعا را بررسی کنیم؟
- منابع دست اول و دست دوم
- اسناد تاریخی
- خاطرات
- گزارش‌های ساواک
- سخنرانی‌ها و آثار حلبی
- ارزیابی اعتبار منابع
- تفکیک سند از تحلیل
- پرهیز از کلی‌گویی و تعمیم ناروا
