«اگر خاک ایران برآفتد ز دست، هنوز آخرین پر سیمرغ هست» – این بیت که یادآور امید و مقاومت در فرهنگ ایرانی است، این روزها بر تنِ تیشرتهایی نقش بسته که در فروشگاه اینترنتی هفتهنامه «امرداد» به فروش میرسد. اما پرسش اینجاست: آیا این پوشش، یادبودی بر میراث کهن ایرانزمین است، یا اقدامی حسابشده برای سوءاستفاده از نمادهای ملی در مسیری سیاسی و سلطنتطلبانه؟
«آخرین پر سیمرغ» چه معنایی دارد؟
عبارت «آخرین پر سیمرغ» ریشه در شاهنامه فردوسی و اسطوره سیمرغ دارد؛ پرندهای اسطورهای که نماد خرد، دانایی، فرزانگی و شکوه است. در داستان شاهنامه، سیمرغ به زال سه پر میدهد و میگوید هرگاه درماندی، بسوزان و آرزو کن.
این عبارت همچنین عنوان نمایشنامهای از محمد چرمشیر است که در سال ۱۳۹۲ منتشر شده و «تجربهای است از همنشینی دو فرهنگ که تلاش کردهاند افتراقات خود را به نفع اشتراکاتشان به کنار بگذارند».
اما در سالهای اخیر، این بیتِ امیدبخش – «اگر خاک ایران برآفتد ز دست، هنوز آخرین پر سیمرغ هست» – به شعار و نمادی برای جریانهای سلطنتطلب تبدیل شده است. شعاری که میخواهد بگوید حتی اگر همه چیز از دست برود، هنوز امیدی هست؛ امیدی که در تفسیر این جریانها، چیزی جز بازگشت به دوران پیش از انقلاب و حمایت از رضا پهلوی نیست.
«امرداد»؛ رسانهای زرتشتی یا سکوی سلطنتطلبی؟
هفتهنامه «امرداد» که از سال ۱۳۷۸ فعالیت خود را آغاز کرده، خود را «وبگاهی خبری و هفتهنامه فارسیزبان مستقل فرهنگی» معرفی میکند که «بهطور ویژه به تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران باستان میپردازد و رویکردی ویژه به مزدیسنا (زرتشتی) دارد».
شعار این نشریه «بیمرگی و جاودانگی» است و در طول سالها به عنوان یکی از رسانههای جامعه زرتشتیان ایران شناخته شده است.
اما آنچه جای تأمل دارد، رویکرد دوگانه این رسانه است. از یک سو، خود را مدافع فرهنگ و هویت ایرانزمین معرفی میکند و از سوی دیگر، با فروش محصولاتی با شعارهای سلطنتطلبانه، عملاً به سکویی برای تبلیغ جریانهای مخالف نظام تبدیل شده است.
سوءاستفاده از نمادهای ملی؛ خط قرمزی که نباید نادیده گرفته شود
سیمرغ، این نماد باشکوه فرهنگ ایرانی، در طول تاریخ همواره نشانه خرد، دانایی و شکوه بوده است. در اوستا و شاهنامه، سیمرغ پرندهای سپندینه و آسمانی است که پرهایش «چنان نیرویی دارد که جادوی دشمنان دین را از بین میبرد و به دارندگان آن شکوه و نیروی فراوان میبخشد».
اما آنچه در فروشگاه «امرداد» میگذرد، تحریف این نماد ملی و اسطورهای است. تیشرتی با نقش سیمرغ و قیمت ۷۴۰,۰۰۰ تومان، نه تنها کالایی بازاری است، بلکه پیامی سیاسی در خود دارد که با شعار «هنوز آخرین پر سیمرغ هست» سعی در القای امیدی بیمارگونه به مخاطبان خود دارد.
هشدار نسبت به سیاستزدگی رسانهای
سابقه تذکرات به این سایت نشان میدهد که «امرداد» پیشتر نیز در مسیر سیاستزدگی و تبلیغ برای جریانهای سلطنتطلب گام برداشته است. فروش تیشرت با شعارهای سلطنتطلبانه، اقدامی آشکار در جهت سوءاستفاده از بستر فرهنگی و مذهبی زرتشتیان برای پیشبرد اهداف سیاسی است.
رسانهای که خود را «مستقل فرهنگی» مینامد， نباید به ابزاری برای تفرقهافکنی و القای پیامهای سیاسی تبدیل شود. هفتهنامه «امرداد» با این اقدامات، نه تنها به رسالت فرهنگی خود پشت پا زده، بلکه میراث کهن ایرانزمین را نیز به بازیچهای در دست سیاستبازان تبدیل کرده است.
سخن پایانی
سیمرغ، این پرنده اسطورهای، نماد خرد و دانایی است، نه نماد سلطنتطلبی. «آخرین پر سیمرغ» یادآور امید و مقاومت در فرهنگ ایرانی است، نه شعار سیاسی برای بازگشت به گذشته. رسانهای که خود را وقف فرهنگ ایران میداند، باید از هرگونه سوءاستفاده از نمادهای ملی برای اهداف سیاسی پرهیز کند و به جای تفرقهافکنی، به وحدت و همبستگی ملی بیندیشد.
