در سال‌های اخیر، متأسفانه شاهد پدیده‌ای نگران‌کننده در برخی محافل مذهبی و فضای مجازی هستیم: افرادی که بااعتبار «لباس مقدس طلبگی»، به‌جای پرداختن به معارف عمیق دینی، در قامت یک «طبیب معنوی» ظاهر شده و برای بیماری‌ها و مشکلات مردم، نسخه‌های عجیب و غیرعلمی می‌پیچند.
سید امان‌الله میرزایی، طلبه‌ای که خود را بنیان‌گذار «متافیزیک نوین اسلامی» معرفی می‌کند، یکی از بارزترین مصادیق این انحراف است. او اخیراً با انتشار پیامی، از برگزاری «کارگاه آموزشی رهایی از چشم‌زخم» خبر داده است. نگاهی گذرا به سرفصل‌های اعلام‌شده برای این کارگاه، پرده از ماهیت کاملاً غیرعلمی، گاها خرافی و تجاری آن برمی‌دارد. میرزایی در این کارگاه مدعی است موارد زیر را آموزش می‌دهد:
راه‌های شناخت انواع چشم‌زخم
رابطه چشم‌زخم و بعضی بیماری‌ها
علت بسته‌شدن بخت دختران
راه‌های پاک‌سازی منزل از آلودگی‌ها
چرایی گره در بعض کارها و روی دنده کند حرکت‌کردن زندگی
این سرفصل‌ها به وضوح نشان می‌دهد که با یک بسته کامل از خرافات و شبه‌علم روبه‌رو هستیم که در قالب یک کارگاه پولی ارائه می‌شود. اما آسیب این کارگاه‌ها از چند جهت بسیار جدی است:
نخست، انحراف از رسالت اصیل طلبگی: لباس روحانیت، نماد علم، تقوا، زهد و خدمت بی‌منت به مردم است. رسالت یک طلبه، پاسخ به شبهات دینی، تبیین معارف اهل‌بیت (ع) و گره‌گشایی عالمانه از مشکلات جامعه است. وقتی یک طلبه به جای پرداختن به معارف عمیق دینی، دکانی برای «پاک‌سازی منزل» و «باز کردن بخت دختران» باز می‌کند، در حقیقت از مسیر اصلی خود منحرف شده و اعتبار مقدس روحانیت را خدشه‌دار می‌سازد. آیا امام راحل (ره) و شهدای گران‌قدر، راه طلبگی را برای چنین سودجویی‌هایی ترسیم کرده بودند؟
دوم، مداخله غیرمجاز و خطرناک در امور درمانی: شاید خطرناک‌ترین بخش این کارگاه، بند «رابطه چشم‌زخم و بعضی بیماری‌ها» باشد. میرزایی بدون داشتن هیچ‌گونه مدرک پزشکی یا تخصص درمانی، با ایجاد پیوندی ساختگی بین «چشم‌زخم» و بیماری‌های جسمی، عملاً در حال دخالت در امور پزشکی است. وقتی او بیماری را به چشم‌زخم و انرژی‌های منفی نسبت می‌دهد، بیمار را از مراجعه به پزشک متخصص بازمی‌دارد و او را به سمت روش‌های بی‌پایه خود سوق می‌دهد. این اقدام نه‌تنها طبق قوانین جاری کشور (دخالت در امر درمان بدون مجوز وزارت بهداشت) جرم محسوب می‌شود، بلکه جان و سلامت افراد را به خطر می‌اندازد و ممکن است باعث ازدست‌رفتن زمان طلایی درمان شود.
سوم، تجارت با ترس و آسیب‌پذیری مردم: جملاتی مانند «علت بسته‌شدن بخت دختران» یا «گره در بعض کارها»، دقیقاً روی نقاط ضعف و اضطراب‌های طبیعی خانواده‌ها انگشت می‌گذارد. میرزایی ابتدا با القای ترس از یک دشمن نامرئی (چشم‌زخم، آلودگی منزل)، مخاطب را دچار اضطراب می‌کند و سپس برای رهایی از این ترس، خودش را به‌عنوان تنها راه نجات (از طریق شرکت در کارگاه پولی) معرفی می‌کند. این همان الگوی کلاسیک «بازاریابی ترس» است که در فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی به‌وفور دیده می‌شود.
در اسلام، راه برطرف‌کردن مشکلات، توکل بر خدا، دعا، صدقه و اصلاح عمل است؛ نه پرداخت پول به شیادان برای شرکت در کارگاه‌های ساختگی. مفاهیمی چون چشم‌زخم در روایات ما وجود دارد، اما نه با این تفسیرهای شبه‌علمی و نه با این سازوکار تجاری.
در برابر این جریان‌های انحرافی، سکوت جایز نیست. از نهادهای نظارتی، به‌ویژه دادسرای ویژه روحانیت و وزارت بهداشت، انتظار می‌رود با افرادی که با سوءاستفاده از لباس مقدس طلبگی، هم دین مردم را بازیچه قرار می‌دهند و هم سلامت آن‌ها را به خطر می‌اندازند، برخورد قاطع و قانونی داشته باشند تا این‌گونه دکان‌های کاذب، برای همیشه بسته شوند.
سید علی طواف زاده
