ژانپیر فیلیو، استاد علوم سیاسی در مؤسسه مطالعات سیاسی پاریس (Sciences Po)، در یادداشتی که اخیرا در روزنامه فرانسوی «لوموند» منتشر کرده، مینویسد توافقهای ابراهام طی شش سال گذشته بیش از آنکه به صلح در منطقه غرب آسیا کمک کنند، به تشدید جنگ و رقابت نظامی در منطقه انجامیدهاند.
فیلیو با اشاره به اعلام پیمان ابراهیم در سال ۲۰۲۰ از سوی دونالد ترامپ، میگوید این طرح با استفاده نمادین از نام «ابراهیم» قرار بود آغازگر «خاورمیانهای جدید» باشد، اما مسئله اصلی منطقه، یعنی مناقشه فلسطین، همچنان حلنشده باقی ماند.
او معتقد است پیمان ابراهیم در مواردی بیشتر در خدمت تأمین منافع سیاسی آمریکا و شرکای آن قرار گرفت؛ امارات و بحرین با رژیم صهیونیستی عادیسازی کردند، سودان در ازای حذف نامش از فهرست تروریسم آمریکا به این روند پیوست و مراکش نیز در مقابل شناسایی حاکمیتش بر صحرای غربی از سوی واشنگتن، روابط خود با اسرائیل را عادی کرد.
عربستان؛ حلقه مفقوده
به نوشته فیلیو، تلاش دولت بایدن برای پیوستن عربستان به پیمان ابراهیم نیز به دلیل شروط ریاض، از جمله تشکیل کشور مستقل فلسطینی و عقبنشینی رژیم صهیونیستی از سرزمینهای اشغالی، به نتیجه نرسید. او معتقد است واشنگتن گسترش عادیسازی را به هدفی مستقل تبدیل کرد، بدون آنکه به ریشه مناقشه اسرائیل و فلسطین بپردازد.
این استاد علوم سیاسی همچنین به تناقضهایی مانند نقش امارات در جنگ داخلی سودان اشاره میکند و میگوید پیمان ابراهیم، همزمان با افزایش همکاریهای نظامی میان اسرائیل، آمریکا و برخی کشورهای عربی، به گسترش نفوذ منطقهای و رقابت تسلیحاتی انجامید.
شش سال بعد
فیلیو جنگ غزه پس از عملیات غیورانه طوفان الاقصی و درگیریهای بعدی با ایران اسلامی را آزمونی برای پیمان ابراهیم میداند؛ آزمونی که به باور او نشان داد کشورهای عربی عضو این توافقها حتی نتوانستند از تشدید جنگ جلوگیری کنند.
جمعبندی او روشن است: پیمان ابراهیم نتوانسته نظم صلحآمیزتری در غرب آسیا ایجاد کند و در عمل، بیش از آنکه مشوق صلح باشد، به تشدید قطبیشدن، رقابت نظامی و جنگ در منطقه کمک کرده است.
