اخیراً متنی توسط صادق شنود در فضای مجازی با رویکرد «ماورایی‌نمایی» منتشر شده که با ادعای «هجوم شیاطین» و ارائه نسخه‌هایِ شبه‌دینی، سعی در هدایتِ سبد رفتاریِ خانواده‌ها دارد. نقدِ این‌گونه محتواها از چند جهت ضروری است:
۱. دین در خدمت امنیت روانی، نه ناامنی: اسلام دینی است که «امنیت» را از ثمرات ایمان می‌داند؛ اما این جریان‌ها با برجسته‌سازیِ تهدیدات نامرئی و شیاطین، مؤمن را در وضعیتی از «پارانویا و اضطراب دائمی» قرار می‌دهند. ترویج این نگاه، ضدِ تبلیغِ آرامشِ دین‌داری است.
۲. آفاتِ «نسخه‌پیچی‌های جادویی»: آیات و اذکار شریف (مانند آیه الکرسی یا سوره‌های ناس و فلق)، «پناهگاه‌های ایمانی» برای پیوند با خداوند هستند، نه «طلسم‌های ضدشر». وقتی این اذکار به عنوانِ دستوری برای «دفع بلایِ نامشخص» تجویز می‌شوند، ماهیتِ تربیتیِ دین به ماهیتِ ابزاری و جادویی تقلیل می‌یابد؛ این همان نقطه‌ای است که عرفان‌های کاذب و جریان‌های خرافی بر آن سوار می‌شوند.
۳. پرهیز از «تقدس‌سازیِ مبهم»: استناد به «اساتید معتبر» بدون ذکر نام و تخصص، نشان از فقدانِ شفافیت علمی است. در سیره اهل‌بیت (ع)، تکیه بر عقل، تدبیر و رعایتِ حقوقِ خانواده (مخصوصاً در بحث مشاجره که امری اخلاقی و رفتاری است) همواره مقدم بر دستورالعمل‌هایِ ماورایی بوده است. تقلیلِ «اخلاقِ خانواده» به «رفعِ شر شیاطین»، آدرس غلط دادن برای حل چالش‌هایِ مهارتی و ارتباطیِ زندگی است.
سخن آخر:
به‌جای ترویجِ «ایمانِ انفعالی و ترس‌محور»، بیایید بر «ایمانِ فعال و عقلانی» تکیه کنیم. شیاطین بیش از هر چیز از «عقلانیت»، «قاطعیت»، «مهرورزی در خانواده» و «دردشناسیِ اجتماعی» می‌هراسند. فریبِ نسخه‌هایِ دم‌دستی را نخوریم که دین را به «حرز و اذکارِ دفعِ جنیان» تقلیل می‌دهند.
قبلا بارها گفته ایم آقای صادق شنود، مطالب انحرافی بسیاری دارد، الان هم فضای ماوراگرایی همانند علی یعقوبی را ترسیم و راهکار درمان می دهد.
محمد جواد نصیری
پژوهشگر معنویت و عرفان‌های نوظهور
