دومین مدرسه فرق، ادیان، مذاهب و معنویت های نوظهور در شهریور ۱۴۰۵ به همت مرکز فام (فرق،ادیان،مذاهب و معنویتهای نوظهور)معاونت تبلیغ حوزه علمیه قم با همکاری دفتر تقریب مذاهب دانشگاه آزاد اسلامی استان البرز برگزار شد؛
خلاصه ای از جلسه دوم: نقد و بررسی مسیحیت تبشیری ارائه شده توسط حجت الاسلام و المسلمین قلعه نویی:
۱. ظهور و گسترش اولیه مسیحیت
مسیحیت حدود دو هزار سال پیش در فلسطین بود. عیسی ناصری، که یهودی بود، در سیسالگی تبلیغ خود را آغاز کرد و سه سال بعد به آسمان عروج کرد. یهودیان که منتظر منجی موعود بودند، عیسی را نپذیرفتند و با توطئه علیه وی، او را به حاکم رومی تحویل دادند. پس از مرگ عیسی، پیروانش تا یک دهه همچنان جزئی از یهودیت محسوب میشدند، اما به تدریج جدا شدند و دینی مستقل شکل دادند.
نقش کلیدی در گسترش مسیحیت، به ویژه میان غیریهودیان، بر عهده پولس (پولوس) بود. او که در ابتدا مسیحیان را شکنجه میداد، پس از ادعای مکاشفه، شریعت موسوی را لغو کرد و با تأکید بر ایمان به جای اعمال شرعی، مسیحیت را از دینی منطقهای به دینی فراگیر تبدیل نمود.
۲. رسمیت یافتن در امپراتوری روم
در قرون اول میلادی، مسیحیان در امپراتوری روم تحت آزار بودند تا اینکه کنستانتین در سال ۳۱۳ میلادی با فرمان میلان، مسیحیت را به عنوان دینی رسمی به رسمیت شناخت. سپس تئودوسیوس در اواخر قرن چهارم، آن را به دین انحصاری امپراتوری تبدیل کرد. مسیحیت که زمانی در دخمهها پنهان بود، اکنون بر اروپا حاکم شد.
۳. شوراهای کلیسایی و تثبیت عقاید
برای حل اختلافات فرقهای، تشکیل شد. مهمترین آنها، شورای نیقیه (۳۲۵ میلادی) بود که در آن، عقیده الوهیت عیسی و همذاتی او با پدر، به عنوان دکترین رسمی تصویب شد و مخالفان (آریوسیها) تکفیر شدند. روند تدوین الهیات تثلیثی حدود چهار قرن به طول انجامید.
۴. انشقاقهای بزرگ در مسیحیت
تاریخ مسیحیت با سه انشقاق عمده همراه بوده است:
· انشقاق شرقی (۴۵۱ میلادی): پس از شورای کلسدون، کلیساهای شرقی (ارمنی، قبطی، سریانی) از کلیسای رسمی جدا شدند و «ارتدوکس مشرقی» نام گرفتند.
· انشقاق شرق و غرب (۱۰۵۴ میلادی): اختلاف بر سر برتری پاپ رم و اسقف قسطنطنیه، به تکفیر متقابل و جدایی کلیسای کاتولیک (با زبان لاتین) و کلیسای ارتدوکس شرقی (با زبان یونانی) انجامید.
· نهضت اصلاح دین و پیدایش پروتستانتیسم (قرن شانزدهم): مارتین لوتر، کشیش کاتولیک، به فساد کلیسا اعتراض کرد و با رد مرجعیت پاپ، سنت و تعالیم کلیسایی، بر «تنها کتاب مقدس» و «نجات از طریق ایمان صرف» تأکید نمود. پروتستانها با کنار گذاشتن سلسله مراتب کلیسایی، زمینه تکثر فرقهها را فراهم کردند.
۵. کتاب مقدس مسیحیان
کتاب مقدس شامل دو بخش است: عهد عتیق (۳۹ کتاب مشترک با یهودیت، البته با اختلاف تعداد در میان کاتولیکها و ارتدوکسها) و عهد جدید (۲۷ کتاب مختص مسیحیت که شامل چهار انجیل، اعمال رسولان، نامههای پولس و مکاشفه یوحناست). فرایند قانونی شدن (انتخاب کتب معتبر) حدود ۵۰۰ سال طول کشید و در این مسیر، انجیلهای متعددی کنار گذاشته شدند. نقدهای مهمی بر کتاب مقدس وارد است: فقدان نسخههای اصلی، انقطاع سندی، اختلافات متنی و تعارضات درونی، که خطاناپذیری آن را زیر سؤال میبرد. تفاوت اساسی با اسلام آن است که در مسیحیت، عیسی خود وحیِ مجسم است، نه آورندۀ کتاب آسمانی.
۶. آموزههای بنیادین (تثلیث و گناه نخستین)
· تثلیث: باور به سه شخص متمایز (پدر، پسر، روحالقدس) که هر کدام به تنهایی خدای کامل هستند و یک خدا را تشکیل میدهند (۳=۱). این عقیده، بنیاد الهیات اکثریت مسیحیان است.
· گناه نخستین: بر اساس روایت کتاب پیدایش، آدم و حوا با خوردن میوه ممنوعه، مرگ و گناه را به جهان آوردند و این گناه، به مثابه بیماری ارثی، به همه نسل بشر سرایت کرد. برای رفع آن، خداوند پسر خود را فدا کرد تا عیسی با مصلوب شدن، کفاره گناه بشر را بپردازد. آموزه «فدا» (صلیب) اساس نجاتشناسی مسیحیت تبشیری است.
۷. مسیحیت تبشیری معاصر
تبشیر، یعنی دعوت به ایمان به صلیب عیسی برای نجات. امروزه پروتستانهای تبشیری، به ویژه دو جریان، فعالتریناند:
· مسیحیت انجیلی: با مرجعیت مطلق کتاب مقدس، تولد دوباره و تبشیر همگانی.
· پنتیکاستیسم یا کاریزماتیک: با تأکید بر عطایای روحالقدس (شفا، سخن به زبانها) و عبادات پرشور، که رشد چشمگیری در جهان دارد.
بخشی از این جریانها، مسیحیت صهیونیستی هستند که با حمایت از بازگشت یهودیان به فلسطین و بازسازی معبد سلیمان، زمینهسازی برای بازگشت عیسی و حکومت هزارساله را ضروری میدانند. این عقیده، تأثیر عمیقی بر سیاستهای غرب در خاورمیانه گذاشته است.
