رضا رضایی در محلهای فقیرنشین، پشت پمپبنزین مصلی در شهر مشهد، متولد شد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در آن محل گذراند. پدرش به دامداری و چوپانی مشغول بود و مادرش خانهدار بوده است. او که خود را از دل فقر به موفقیت رسیده معرفی میکند، اکنون با لباسی از ادعاهای شبهعلمی و عرفانی، به ترویج آموزههایی میپردازد که ریشه در تفکر نوین و عرفانهای شرقی دارد. در این یادداشت، به یکی از محورهای اصلی فعالیت او یعنی انرژیدرمانی میپردازیم.
انرژیدرمانی؛ یکی دیگر از آموزههای محوری رضا رضایی:
از دیگر آموزههای مهم رضایی، انرژیدرمانی است که با تکیه بر مفاهیم شبهعلمی و بدون هیچ پشتوانهٔ علمی معتبر، به ترویج اعتقادات انحرافی میپردازد. او با تلفیق مباحث چاکراها، مدیتیشن، یوگا و ضربهدرمانی (EFT)، تلاش میکند بستهای جامع از درمانهای معنوی‑انرژی را به مخاطبان خود ارائه دهد. در ادامه، نمونههای عینی از این آموزهها بررسی میشود.
الف) طرح کلی مسیر موفقیت؛ هفت مرحلهٔ چاکرایی:
رضایی در این طرح، موفقیت را در قالب هفت مرحلهٔ چاکرایی تعریف میکند. او ادعا میکند که با طی این مراحل، فرد از مرحلهٔ الهامگیری از چاکرای تاج آغاز کرده و پس از مراحل تمرکز (چشم سوم)، تعهد (گلو)، احساس (قلب) و حل مشکلاتی همچون شهوت و شکمپرستی (چاکرای خورشیدی)، به رهایی از دوگانگی و نفس (چاکرای خاجی) دست مییابد و نهایتاً به مرحلهٔ عمل مصمم (چاکرای ریشه) میرسد. او تأکید دارد که حل مشکلات مرحلهٔ پنجم، از طریق «سفر تغذیه RST» ممکن میشود. رضایی این هفت مرحله را «طرح الهی برای رسیدن به موفقیت» معرفی میکند، در حالی که این آموزه ریشه در عرفانهای شرقی دارد و هیچ نسبتی با معارف اسلامی ندارد.
ب) آموزش ایافتی (ضربهدرمانی):
رضایی در یکی از پستهای خود، به آموزش ایافتی (EFT) یا ضربهدرمانی پرداخته است. این روش که بر اساس طب سوزنی بدون سوزن طراحی شده، مدعی است که با ضربهزدن بر نقاط خاصی از بدن (مریدینها) میتوان مشکلات روانی و جسمی را درمان کرد. رضایی این روش را به عنوان یکی از ابزارهای درمانی خود به مخاطبان معرفی میکند، بدون آنکه کوچکترین مدرکی دال بر اثربخشی آن در کارآزماییهای بالینی معتبر ارائه دهد.
ج) انسداد چاکراها و ضربهدرمانی:
رضایی در کلیپ دیگری، با بیان اینکه بیماریهای مختلف انسان مانند افسردگی و ناراحتیهای روحی، ناشی از انسداد چاکراها است، مدعی میشود که انسان دارای ۷ چاکرای اصلی و ۱۴ چاکرای فرعی است. او ادعا میکند با استفاده از ایافتی بر روی مناطق مربوط به چاکراها، میتوان بیماریها را درمان کرد. این ادعا که بدون هیچ پشتوانهٔ علمی مطرح شده، از مصادیق بارز ترویج شبهعلم در آموزههای رضایی است. هیچ سازمان معتبر پزشکی، ایافتی را به عنوان روشی مؤثر برای درمان افسردگی یا سایر بیماریهای روانی تأیید نمیکند و اساساً وجود چاکراها در بدن انسان، یک فرضیهٔ بیپشتوانهٔ شرقی است که در کالبدشکافیهای علمی هرگز مشاهده نشده است.
تحلیل؛ انرژیدرمانی؛ شبهعلمی در لباس درمان:
آموزههای انرژیدرمانیِ رضایی، مجموعهای التقاطی از مفاهیم شبهعلمی (چاکرا، ایافتی و…) است که بدون کوچکترین پشتوانهٔ علمی یا دینی، به عنوان «راه موفقیت و درمان» به مخاطبان ارائه میشود. او با تلفیق این مفاهیم با سیستم تغذیهٔ RST و اکسیر سلامتی، یک بستهٔ کامل درمانی‑موفقیتی طراحی کرده است که مخاطب را به سمت وابستگی به او و دورههای پولی سوق میدهد.
از سوی دیگر، این آموزهها نه تنها درمانی ارائه نمیدهند، بلکه با القای این باور که بسیاری از مشکلات روحی و جسمی ناشی از «انسداد چاکراها» ست، بیماران را از مراجعه به پزشکان متخصص بازمیدارند و سلامت آنان را به خطر میاندازند. این رویکرد که با هرگونه درمان علمی و پزشکی مدرن در تضاد است، یکی از مصادیق بارز دامگستریِ معنوی در پوشش سلامت است که متأسفانه در سالهای اخیر با استقبال برخی مخاطبانِ سادهانگار مواجه شده است. انتظار میرود نهادهای نظارتی و بهداشتی، هرچه سریعتر نسبت به این ادعاهای درمانیِ بیپشتوانه ورود کرده و از سوءاستفادهٔ سلامت مردم جلوگیری نمایند.
