کانون دانشجویان زرتشتی با انتشار اطلاعیهای از آغاز ثبتنام نخستین دورههای آموزشی خود با عنوان «مانتره ۳۳» خبر داد. این دورهها با هدف آموزش «دیندبیره» (خط اوستایی) و شیوهٔ خوانش گاتها برگزار میشود.
بر اساس این اطلاعیه، ثبتنام از ۱۶ تا ۱۸ تیرماه انجام میشود و کلاسها به دو صورت مجازی و حضوری در شهرهای تهران، کرج، یزد، شیراز و کرمان دایر خواهد بود. برگزاری دورهها منوط به رسیدن به حد نصاب ثبتنام است.
کانون دانشجویان زرتشتی تأکید کرده است که شرکت در این دورهها برای علاقهمندان آزاد بوده و هیچگونه پیشنیاز آموزشی برای ثبتنام وجود ندارد. همچنین از داوطلبان دارای امکان حضور در دورههای حضوری خواسته شده به دلیل محدودیت ظرفیت، از ثبتنام در کلاسهای مجازی خودداری کنند.
تحلیل این اطلاعیه بر اساس اصول قانون اساسی
هرچند این اطلاعیه در ظاهر یک خبر آموزشی درباره ثبتنام کلاسها ارائه شده، اما محتوا و شیوه انتشار آن نشاندهندهٔ فراخوانی فرهنگی با رویکرد هویتی و باستانگرایانه است. تأکید بر نبود پیشنیاز آموزشی، ارائه همزمان دسترسی مجازی و حضوری در چندین شهر، و بستر اطلاعرسانی (شبکه تلگرام) همگی حاکی از هدفی فراتر از آموزش صرفاً علمی است؛ این اقدامات در راستای گسترش دامنه مشارکت در یک چارچوب فرهنگی-دینی مشخص صورت میگیرد.
بر اساس اصل ۱۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، «ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیتهای دینی شناخته میشوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل میکنند». این اصل، آزادی اقلیتهای دینی را صرفاً در چهارچوب «حدود قانون» به رسمیت شناخته و آن را به «انجام مراسم دینی» و «تعلیمات دینی» محدود میکند.
همچنین اصل ۱۴ قانون اساسی تصریح میدارد که دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند، اما این اصل در حق کسانی اعتبار دارد که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.
بر این اساس، اقدام کانون دانشجویان زرتشتی در برگزاری کلاسهای آموزشی با محوریت اوستا و خط دیندبیره، در صورتی که در چارچوب «تعلیمات دینی» برای اعضای این اقلیت باشد، در محدوده اختیارات قانونی قرار میگیرد. اما آنچه در این اطلاعیه مشاهده میشود، فراتر از یک اقدام آموزشی محدود به جامعه زرتشتیان است:
۱. عمومیتسازی دعوت: اطلاعیه با تأکید بر «آزاد بودن شرکت برای علاقهمندان» و نبود هرگونه پیشنیاز، عملاً مخاطبان را به همهٔ افراد جامعه، صرفنظر از هویت دینیشان، تعمیم میدهد. این رویکرد با «تعلیمات دینی بر طبق آیین خود» که در اصل ۱۳ خطاب به اعضای اقلیت زرتشتی مطرح شده، تفاوت بنیادین دارد و وجه ترویجی پیدا میکند.
۲. گسترش جغرافیایی و رسانهای: برگزاری همزمان کلاسها در پنج شهر و استفاده از بستر پیامرسان تلگرام برای ثبتنامه، نشاندهندهٔ عزمی سازمانیافته برای جذب حداکثری مخاطب در سطح ملی است.
۳. بستر باستانگرایی: آموزش خط اوستایی و خوانش گاتها، هرچند میتواند جنبهٔ پژوهش تاریخی نیز داشته باشد، اما در بستر اطلاعیه کانون دانشجویان زرتشتی و با نام «مانتره ۳۳»، رنگ و بوی هویتی-دینی به خود گرفته و بهعنوان گامی در جهت احیای آیینهای پیش از اسلام مطرح میشود.
با عنایت به مراتب مذکور و با استناد به اصول ۱۳ و ۱۴ قانون اساسی، بهنظر میرسد اینگونه اقدامات که جنبه ترویج دین زرتشتی و باستانگرایی در سطحی فراتر از جامعه محدود این اقلیت دارد، نیازمند تذکر و نظارت مراجع ذیصلاح است تا از خروج فعالیتهای اقلیتهای دینی از چهارچوب «حدود قانون» و رویکرد ترویجی و فراگیر آن جلوگیری به عمل آید.
