اعتراضات علیه دستگیری طلاب حوزههای علمیه (یشیوا) در اسرائیل، روز چهارشنبه ۱۹ خرداد، به نقطه جدیدی رسید. نهاد عالی رهبری جامعه حریدی به نام «ادا حریدیت» (Eida Chareidis) به ریاست خاخام «موشه اشتیرنبوخ» دستوری بیسابقه صادر کرد: بسته شدن تمام حوزههای علمیه تحت نظارت این نهاد و فراخوان هزاران نفر برای شرکت در تظاهراتی هماهنگ در مقابل زندانهای سراسر کشور.
این فراخوان در واکنش به تصمیم مقامات اسرائیلی برای انتقال ۱۹ تن از طلاب حوزههای علمیه به بازداشتگاههای نظامی صادر شد. این طلاب یک هفته پیشتر، در جریان تظاهراتی مقابل اقامتگاه قاضی دیوان عالی، به اتهام تخریب اموال دستگیر شده بودند.
بر اساس فراخوان، تظاهرات بهطور همزمان در چهار نقطه اصلی برگزار شد: زندان نیتزان در رمل، محوطه روسی در اورشلیم، زندان هاداریم در کنار جاده ۴، و منطقه ابوکبیر.
در اورشلیم، درگیریهای شدیدی بین معترضان و نیروهای پلیس رخ داد. پلیس برای متفرق کردن جمعیت و بازگشایی جادههای مسدود شده، از مواد منفجره صوتی و یگانهای سواره نظام استفاده کرد و معترضان به اتهام حمله به مأموران و پرتاب اشیا متهم شدند.
تشریح و تحلیل ریشههای اختلاف
۱. سربازی در اسرائیل: سنگین و طولانی
خدمت سربازی برای اکثر شهروندان یهودی اجباری و سنگین است. دوره فعال (Sadir) برای مردان جوان حدود ۳ سال است و پس از آن، برای سالهای متمادی در نیروهای ذخیره (Miluim) خدمت میکنند. در شرایط جنگی، فشار چند برابر میشود و سربازان ذخیره ماهها به طور متوالی خدمت میکنند.
۲. دوران تحصیل تورات: طولانی و تماموقت
نظام آموزشی حریدی نیز به یک تعهد تماموقت و بلندمدت نیاز دارد. مسیر تحصیل در تورات، طلبه را برای سالهای متمادی درگیر خود میکند و او را به یک «شخص توراتی» تبدیل میسازد که سرمایهگذاری عظیم علمی و معنوی است. از دیدگاه جامعه حریدی، یک دوره سربازی ۳ ساله به علاوه خدمت سالهای متمادی در ذخیره، نه یک وقفه، بلکه «خروج کامل از جهان تورات» و به معنای «تخریب جهان تورات» است.
۳. برخورد دو جهانبینی
دیدگاه جامعه حریدی: حفاظت از جهان تورات
باور بنیادین این است که تحصیل تورات توسط طلاب حوزه، به اندازه (و به باور برخی، بیشتر از) خدمت نظامی، از قوم اسرائیل محافظت میکند. حریدیها خود را ادامهدهنده نقش سبط لاوی در دوران کتاب مقدس میدانند که به جای جنگیدن، به خدمت در معبد و تعلیم تورات اختصاص یافتند.
دیدگاه منتقدان: نابرابری و ضرورت امنیتی
منتقدان بر این نکته تأکید دارند که در قوانین یهودیت، در جنگی که برای دفاع از اسرائیل باشد، همهٔ مردان موظف به جنگ هستند. معافیتهای حریدیها بار سنگین دفاع از کشور را بر دوش بخش محدودی از جامعه میاندازد و این ناعادلانه است. این معافیتها هزینههای سنگینی به دولت تحمیل میکند؛ چرا که دولت باید از خانوادههای حریدی که مردانشان به جای کار به تحصیل مشغولاند، حمایت مالی کند.
به طور خلاصه، اختلاف بر سر سربازی حریدیها، تقابل دو جهانبینی متفاوت است: از یک سو، حفظ و بقای جهان تورات و از سوی دیگر، برابری در تحمل بار و ضرورتهای امنیتی یک دولت مدرن.
